تجارت الکترونیک (Electronic Commerce):

تجارت الکترونیکی یعنی انجام هرگونه امور تجاری و بازرگانی از طریق شبکه جهانی اینترنت. این به معنی انجام معاملات و خرید و فروش کالا به صورت خرده یا عمده، فیزیکی یا غیرفیزیکی.

Commerce Net: یک کنسرسیوم صنعتی است. تجارت الکترونیک را استفاده از کامپیوترهایی شبکه شده برای ایجاد و انتقال اطلاعات تجاری تعریف می کند که بیشتر با خرید و فروش اطلاعات کالاها و خدمات از طریق اینترنت مرتبط می باشد.

تحولات تجارت الکترونیک: طی چند دهه اخیر تجارت الکترونیکی در جهان در اثر تحولات گسترده فناوری اطلاعات و ارتباطات رشد قابل توجهی داشته است. براساس آخرین پیش بینی موسسه Forrester حجم تجارت الکترونیکی جهان از 3000 میلیارد دلار در سال 2002 به پیش از 13000 میلیارد دلار در سال 2007 افزایش خواهد یافت. اما همانطور که سرعت حیرت آور تجارت الکترونیکی خود یکی از دلایل ورود شرکت ها و موسسات تجاری در آن بود کوچکترین بی دقتی و سهل انگاری عواقب بسیار وخیمی دربر دارد. جهت جلوگیری از عواقب بد تجارت الکترونیکی یعنی ورشکستگی کارشناسان امر توصیه می کنند که در شروع هر شرکتی حداکثر 25 درصد فعالیت های خود را به تجارت الکترونیک تخصیص داده و 75 درصد حجم فعالیت های خود را در حد روش های سنتی تجارت بین المللی باقی نگهدارد و در صورت موفقیت در این امر دامنه فعالیت های خود را به تدریج توسعه دهد.

نمونه شرکت های موفق در تجارت الکترونیک:

1-        شرکت Dell: این شرکت از جمله نمونه های موفق در زمینه فروش کامپیوتر از طریق تجارت الکترونیکی می باشد به طوری که فروش روزانه آن حدود 15 میلیون دلار می باشد.

2-        شرکت eBay: این شرکت فروش به صورت آنلاین داشته و روش کار به این ترتیب است که هر فروشنده خرده پا برای فروش جنس خود به سایت این شرکت مراجعه کرده و مشخصات جنس را برای فروش عرضه می کند. از آن طرف به سایت مراجعه نموده و بر سر خرید با فروشنده به توافق می رسند و سایت eBay مختصری به عنوان کمیسیون دریافت می کند. لازم به ذکر است این سایت توسط یک ایرانی راه اندازی شده است.

3-        شرکت Amazoon: این شرکت کار خود را با فروش محدود کتاب و به صورت آنلاین شروع نموده و اینک فعالیت های خود را به فروش اجناس دیگر گسترش داده است. مشتریان این شرکت روزانه 13 میلیون نفر می باشند که سفارشات آن ها ظرف یک الی 7 روز پاسخ داده می شود.

نقش وب در پیدایش تجارت الکترونیکی:

در حقیقت تجارت الکترونیک قبل از هر چیز تولد خود را مدیون وجود شبکه جهانی وب می باشد. همانطور که می دانید اینترنت جهانی ابتدا یک شبکه داخلی برای مبادله داده و اطلاعات میان بخش های مختلف وزارت دفاع آمریکا بود و به تدریج در میان جامعه علمی و دانشگاه های آن کشور گسترش پیدا نمود. به عنوان بزرگترین دستاورد بشر در زمینه ارتباطات نقش مهمی را بازی می کند. در حال حاضر آمریکا با 34 درصد از جمعیت کاربران اینترنت در مقام اول، اروپا با 29 درصد در مقام دوم و اقیانوسیه با 16 درصد و آفریقا با 5 درصد در رده های بعدی کاربران اینترنت هستند.

کاربران اینترنت:

به دو گروه تقسیم می شوند، 1- کاربران عادی 2- کاربران فعال. کاربران عادی عمدتاً چک کردن ارسال ایمیل و یا چت کردن و یا گشت و گذار در اینترنت می پردازند. به کاربران فعال

کاربرانی که از اینترنت برای فعالیت های خاص و هدفمند استفاده می کنند و ساعات زیادی از وقتشان را در اینترنت به این منظور اختصاص می دهند. فعالیت این کاربران شامل تجارت و درآمدزایی، تحقیقات علمی و فنی بر روی موضوعات مشخص، انجام فعالیت های مالی و غیره می باشد.

نقش وب در پیدایش تجارت الکترونیکی:

به طور کلی می توان نقش وب را در ساختار تجارت سنتی به تجارت الکترونیکی در محورهای زیر خلاصه نمود. رقابت- بازاریابی- خدمات به مشتری و فروش.

منبع: www.Ecommerce.blogtak.com  

مسعود قاسم زاده - شاید اهمیت موتورهای جستجوگر را بتوان در نام این ابزارها براحتی پیدا کرد.ابزاری که در یک بیان ساده و کلی قادر است عمل جستجو ر بر روی میلیاردها صفحه اینترنتی را انجام دهد.قطعا موتورهای جستجوگر در آغاز با بینشی تک بعدی پا به عرصه اینترنت گذاشتند و چه بسا بسیاری از آنها با اهدافی کاملا آکادمیک و بدون در نظر گرفتن بسیاری مسائل کاربر پسند و فقط برای رسیدن به اهداف علمی شکل گرفته و شروع به فعالیت کرده اند اما تغییر نگرش و چرخش این ابزارها و تبدیل شدن آن به عنوان یک منبع اقتصادی با پشتوانه کاملا استراتژیک، روندی بسیار جالب و شنیدنی دارد.
بسیاری تکامل و این تغییر بینش را یک امر خودتکاملی می دانند و اعتقاد بر این دارند که موتورهای جستجوگر ذاتا یک ابزار امروزی جهت ارائه سرویس جستجو – چه تجاری و چه غیر تجاری – می باشند و استفاده از این ابزار با اهداف تجاری باریست که به مرور زمان بر دوش موتور جستجوگر قرارگرفته
است.در واقع نگرش این افراد به مقوله موتور جستجوگر ابزاری با قابلیت اولیه غیر تجاری است.قطعا این نگرش درست و قابل توجیه است اما از طرفی دیگر این طرز فکر با آنچه که امروزه از موتورهای جستجو مشاهده می کنیم کاملا متفاوت است.امروزه درصد بسیاری از مدیران فناوری اطلاعات ، موتورهای جستجو را در کنار مزایای اقتصادی آن میبینند.این مسئله در مورد مدیران استراتژیک سازمانها و شرکتهای فناوری اطلاعات بسیار پر رنگ تر و برجسته ترخود نمایی می کند.
مدیران استراتژیک پورتالها ، جستجوگرها را به عنوان یک استراتژی \"تکاملی\" و یا حتی نوعی استراتژی \"توسعه محصول\" و در پی ان \"توسعه بازار\" می دانند.اینها همه نشان از آن دارند که نگرشی که به یک موتور جستجو وجود دارد ، نگرشی دو جنبه ای است که حتی گاهی کفه تجاری آن سنگینی بیشتری می کند.اما چرایی این نگاه ها قطعا دلیل خاصی دارد.
شاید شش سال پیش شما برای خرید یک دستگاه گوشی تلفن می بایست به دنبال محل نمایندگی شرکت مورد نظر می گشتید اما امروزه خریدن یک دستگاه گوشی تلفن ثابت با مشخصه های خاصی که مد نظر دارید بسیار ساده تر از شش سال پیش است.با چند کلیک ساده بر روی صفحات اینترنت شما براحتی میتوانید تلفن مورد نظر خود را پیدا کنید.هر چند که امکان خرید اینترنتی در ایران گسترش لازمه را پیدا نکرده است اما به جرات میتوان گفت حداقل کمکی که اینترنت به کاربران می کند راحتی در پیدا کردن کالای مورد نظر است به دور از هرگونه مشغله ذهنی ، ترافیک و اتلاف وقت.
نقش پررنگی که موتورهای جستجوگر در توسعه و گسترش تجارت مبتنی بر اینترنت داشتند برای بسیاری مشخص و روشن است.در تعریف ساده و بیان مزیتهای موتور جستجوگر می توان اینطور بیان کرد : \"موتور جستجوگر کمک میکند تا نیاز به حفظ کردن اسامی از بین برود و چیزهای جدید و بهتر را زودتر ببینیم\"همیشه این وب سایتهای فروش آنلاین بزرگ نیستند که محصولات مورد علاقه شما را در لیست کالاهای مورد فروش خود قرار میدهند.ممکن است یک فروشگاه کوچک کاملا نا آشنا محصول مورد علاقه شما را یک ماه زودتر از هر فروشگاه بزرگ دیگر بر روی وب عرضه کند.در نظر بگیرید تلفن ثابتی را که قرار بود تهییه کنید یک محصول ساخت کشور لهستان است که تمامی نیازهای شما را برآورده میکند.در صورتی که این محصول تنها در یک فروشگاه اینترنتی محلی در کشور لهستان عرضه شود شما براحتی نخواهید توانست این کالا را از طریق فروشگاه های بزرگ و نامدار اینترنتی پیدا کنید.اینجاست که نقش پررنگ موتورهای جستجوگر در عرصه تجارت بر روی وب مشخص می شود.
موتورها همیشه سعی می کنند راهنمایی کنند کاربران خود را جهت رسیدن به هدف ، حال این هدف یک محصول درفروشگاه اینترنتی \"آمازون\" باشد و یا یک محصول دیگر در یکی از زیر صفحات یک وب سایت ایرانی! مهم نشان دادن آنچه کاربر می خواهد است که البته در اینجا فرض بر آن شده که موتور جستجوگر یک موتور ایده آل است که بهترین و نزدیکترین نتیجه را به کاربر نشان میدهد.
در سالهای اخیر موتورهای جستجوگر به عنوان راهنمای مطلق تجارت شناخته میشوند.طبق آخرین بررسی های انجام شده در سال 2005 در آمریکای شمالی و کانادا مبلغی در حدود 5.75 میلیارد دلار هزینه جهت انجام بازاریابی موتورهای جستجو پرداخت شده است که این رقم بسیار بالا حاکی از اهمیت زیاد موتورهای جستجو بعنوان یک ابزار موفق تبلیغاتی برای شرکتهاییست که به نوعی خدماتی را برای کاربران ارائه می دهند.از نظر من این موفقیت موتورهای جستجو در جذب و کسب این اعداد بالا همگی مدیون ترافیک بالاییست که این موتورها دارند.در صورتی که میزان مراجعه به موتورهای جستجو با افت مواجه شود و یا به هر دلیلی اعتماد کاربر به موتور از بین برود ، میزان تبلیغات انجام شده بر روی موتورهای جستجوگر نیز با افت مواجه شده و شاید داشتن رویای یک موتور جستجوگر پولساز هرگز در ذهن هیچ مدیر استراتژیکی جلب توجه نکند.اما در واقعیت میبینیم که چنین نیست و طبق نتایج اعلام شده همچنان اعتماد سازمانها و شرکتها به موتورها رو به افزایش است و نظرها مثبت تر از قبل.افزایش 24 درصدی میزان تقاضا و هزینه های پرداختی جهت تبلیغ در موتورهای جستجو نیز خود حاکی از این اعتماد و خوش بینیست اما آیا واقعا میتوان به همان اندازه که نسبت به پرداختها خوش بین هستیم ، نسبت به نتیجه نیز مطمئن باشیم؟
با توجه به رفتارهای مختلف کاربران اینترنتی موفقیت بازاریابی موتورهای جستجو صد در صد وابسته به نوع رفتار و نتایجیست که موتورجستجو به کاربر ارائه می دهد.وجود یک موتور جستجوی کاملا قابل اعتماد بدین معناست که موتور کمتر در اعلام نتایج خود سلیقه ای عمل کرده و دست کاربر را
در انتخاب اولین گزینه کاملا باز بگذارد.این همان چیزیست که موتورهای بزرگ جستجوگر را همچنان در صدر نگه داشته است.
ما همچنان دو موتور جستجوگر قدرتمند \"گوگل\" و \"یاهو\" را بعنوان پردرآمد ترین موتورهای جستجوگر می دانیم که در واقع این رقم بالای درآمد نتیجه صداقت قابل قبول این موتورها در قبال کاربران اینترنتی است.
موتور جستجوگر \"یاهو\" به تنهایی بخش اعظمی از درآمد سالیانه پورتال بزرگی همچون \"یاهو\" را تامین می کند.جایگاهی که میتوان برای موتورهای جستجو در پورتالها در نظر گرفت بسی حساس تر و حیاتی تر از آنچه است که به ذهن میرسد.به جرات یکی از بهترین ابزارها برای پورتالها جهت حفظ کاربر ، داشتن یک موتور جستجوگر قابل اعتماد و قوی است که در واقع مانع از خروج کاربر از پورتال شده و زمینه ای برای ایجاد انگیزه و وفاداری در کاربر را فراهم کرده و مدیران را در رساندن به افق های خود یاری میدهد.جستجو کردن در میان صفحات وب عادت غیر قابل ترک کاربران امروزیست و وجود یک چنین ابزاری نزدیک به کاربران شما می تواند آنها را همیشه وفادار نگه دارد و این خود نشان دهنده اهمیت موتورهای جستجوگر برای پورتالها در هر سطحیست.

منبع آي تي آناليز

نام خرید و فروش و تجارت در ایران، همواره یادآور واژه واسطه‌گری است و آنقدر این کلمات همیشه در کنار یکدیگرند که حتی در خرید و فروش‌های اینترنتی نیز از حضور خود غافل نمی‌مانند، البته تغیر زمان، شکل این واسطه‌گری را نیز تغییر داده است.

دنیای امروز، با تمام ویژگی‌های منحصر به فردش سبب شده تا هر روز به خیل کاربران مایل به خرید از فروشگاه‌های اینترنتی، افزوده شود.
به گزارش خبرنگار سیتنا، خرید و فروش کالا از طریق شبکه جهانی اینترنت ‌از شاخه‌های تجارت الکترونیک در عصر رشد سریع فناوری است که در آن اینترنت به عنوان پلی میان مراکز فروش و خریداران عمل می‌کند و فاصله زمانی و مکانی میان آن‌ها را به صفر می‌رساند.
در این شاخه از تجارت الکترونیک، خریدار برای سفارش کالای مورد نظر خود، ابتدا باید وارد سایت شرکت‌های ارایه دهنده سیستم کد شده که فروشگاه اینترنتی را تحت پوشش خود دارد؛ کاربر پس از مشاهده و بررسی مشخصات کالاهای مورد نظر، آ‌نها را انتخاب و سپس با وارد کردن اطلاعات شخصی و آدرس پستی خود، خرید را نهایی می‌کند.
این شرکت که در واقع به نوعی هم طرف قرارداد فروشگاه بوده و هم طرف قرار داد شرکت پست، اطلاعات سفارش کالا را به اطلاع فروشنده ‌می‌رساند و فروشنده سفارش رسیده را آماده کرده و در نهایت از طریق پست آن محصول به دست خریدار می‌رسد.
شرکت‌های ارائه‌دهنده سیستم کد، مجوز فعالیت‌های خود را از شرکت پست دریافت می‌کنند و البته از ایفای این نقش واسطه‌گری درآمد خوبی هم کسب می‌نمایند، چراکه طیف گسترده‌ای از کالاها از املاک و مستغلات گرفته تا خوراک و پوشاک، از طریق اینترنت قابل خرید و فروش است.
در واقع، آنها با ایجاد یک سایت اینترنتی و انعقاد قرارداد با شرکت پست و البته تحت پوشش قرار دادن چند فرشگاه،به مشتریان خدمات‌رسانی می‌کنند.
به عبارتی، در این سیستم، مشتریان در سایت فروشنده محصولات مورد نظر خود را انتخاب کرده و در سبد خرید (Shopping Cart) قرار می‌دهند و پس از وارد نمودن اطلاعات ارسال کالا در سایت پرداخت خرید خود را نهایی می‌کنند.
از این پس، شرکت پست کالا را از فروشنده دریافت کرده و به آدرس خریدار ارسال می‌نماید و در هنگام تحویل کالا به خریدار مبلغ کالا و هزینه ارسال را طبق فاکتور صادر شده از خریدار دریافت می‌کند و در مقاطع زمانی خاص به حساب فروشنده واریز می‌نماید.
دریافت وجه کالا، معمولا به دو روش در ایران معمول است؛ یکی دریافت وجه هنگام تحویل کالا و دیگری پرداخت الکترونیکی است که به دلیل برخی محدودیت‌ها در تکنولوژی، کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مدیرکل پست مستقیم، در خصوص وضعیت این شرکت‌ها در ایران می‌گوید: در حال حاضر، در کل کشور، پنج شرکت ارایه‌دهنده سرویس کد فعالیت دارند که این شرکت‌ها بیش از 700 فروشگاه اینترنتی را تحت لوای خود دارند.
وی، در خصوص نحوه قرارداد شرکت پست با این شرکت‌ها، می‌افزاید: فاکتورهای بسیاری برای بستن قرارداد با آن‌ها رعایت می‌شود که در دفتر حقوقی تدوین شده است.
حاجی‌تهرانی، داشتن قابلیت و توان بالای فنی به نحوی که سایت بتواند فروشگاه‌های زیادی را تحت پوشش خود قرار دهد و داشتن مکانیزم و توان بالای اجرایی را در بستن قرارداد با این شرکت‌ها دارای نقش به سزا دانست.
وی، با بیان این مطلب که در کمیته‌ای، سامان‌دهی فرآیند خرید و فروش اینترنتی بررسی می‌شود، اظهار می‌کند: در این کمیته، تلاش داریم معایب و اشکالات را بررسی کرده و در جهت رفع آن گام برداریم.
حاجی‌تهرانی، معتقد است: این سرویس در ایران بسیار نوپا است و برداشتن قدم در آن باید با احتیاط بیشتری همراه باشد.
وی، در خصوص نحوه دریافت هزینه کالا توسط شرکت‌ها از مشتریان می‌گوید: شرکت پست در این زمینه دخالتی ندارد، این موردی است که بر اساس تفاهمی که شرکت‌ها با فروشگاه‌های طرف قرارداد دارند مشتریان رفتار می‌کند و پست تنها هزینه ارسال محصول را دریافت می‌کند.
وی، هرگونه ایجاد "مونورپل" در بستن قرارداد با این شرکت‌ها را تکذیب و خاطرنشان می‌کند: از تمام شرکت‌هایی که آمادگی انجام چنین فعالیت‌هایی را دارند، استقبال می‌کنیم.
مدیرکل پست مستقیم، در خصوص آینده خرید و فروش اینترنتی در ایران می‌گوید: از آنجا که خواهان خرید و فروش اینترنتی در شبکه‌های بین‌المللی و جهانی هستیم، بیشتر از شرکت‌هایی استقبال می‌کنیم که توانایی معرفی کالاها را به جهان داشته باشند تا از این طریق کالاهای ایرانی را به فروش برسانیم.
وی، در پایان تاکید می‌کند: از هرگونه انحصارطلبی در این بخش باید پرهیز کرد تا در یک فضای رقابتی و سالم بتوان به مردم خدمت‌رسانی کرد.
در هر حال، فراهم‌آوردن زیرساخت‌ها، زمینه مناسبی برای گسترش تجارت الکترونیک فراهم می‌آورد که امکان پرداخت از طریق تمامی کار‌تهای عضو شبکه شتاب از آن جمله است.

منبع: آي تي آناليز

دكتر حبيب الله دعائي - يكي از مهمترين پيامدهاي جهاني شدن، افزايش رقابت درسطح بين المللي اقتصاد است. زيرا در اين شرايط، همواره با كاهش هزينه هاي حمل ونقل، رشد حيرت انگيز فناوري اطلاعات و گسترش روزافزون تجارت الكترونيك و به حداقل رسيدن محدوديتهاي جغرافيايي و رشد رقابت مواجه خواهيم بود كه درنتيجه كارايي اقتصاد بين المللي افزايش خواهديافت. در اين ميان مي توان گفت مهمترين پيامد جهاني شدن بر اقتصاد كشورها رشد تجارت الكترونيك است. كه عناصر آن بازار الكترونيك، تبادل الكترونيك داده و تجارت اينترنتي هستند كه مبين ارتباط تنگاتنگ بين فناوري اطلاعات و ارتباطات با فرايندهاي بازار ومديريت است. بنابراين، براي باقي ماندن مديران در عرصه رقابتهاي اقتصادي بايد ابزارهاي مختلف اطلاعاتي و ارتباطي با ديدي روشن و طبق نيازهاي سازمان تامين و راه اندازي شوند. درنهايت آنچه در راستاي تجارت الكترونيك براي مديران داراي اهميت است بسترسازي مطلوب براي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در ساختار سازماني توأم با شناخت كافي و نگرش مثبت مديران به ضرورتهاي حضور اين پديده در روند فعاليتهاي سازمان است.

مقدمه
جهاني شدن پديده‌اي است كه بروز آن در عصر حاضر موجب تغيير و تحولات بسياري در زمينه‌هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي در عرصه بين‌المللي شده و كشورهاي بسياري را به چالش كشانده‌است. به طوري كه بي‌شك مهمترين و بارزترين وجه تمايز اقتصاد امروز و ديروز جهاني شدن است. جهاني شدن‌ براي‌ بيماريهاي‌ اقتصادي‌ جهان‌ تجويز شده و چنين‌ ادعا مي‌شود؛ كه‌ جريان‌ آزاد سرمايه، نيروي‌ كار، كالا و اطلاعات‌ بدون‌ دخالت‌ دولت‌ و ديگر شكلهاي‌ مداخله، تنها راه‌ رسيدن‌ به‌ سعادت‌ جهاني‌ است (چنج، 1999، 225).
در دوران‌ كاپيتاليسم، بازرگانان‌ ناچار بودند، كه‌ كل‌ سرمايه‌ تجاري‌ خود را به‌ دور و نزديك‌ ببرند؛ زيرا بدون‌ وسعت‌ دادن‌ به‌ حوزه‌ فعاليتشان، در رقابت‌ نابود مي‌شدند. يك‌ شكل‌ ابتدايي‌ جهاني‌شدن‌ كه‌ امپرياليسم‌ بازرگاني‌ ناميده‌ مي‌شد؛ شروع‌ به‌ پيوند اقتصاد بخشهاي‌ مختلف‌ جهان‌ به‌ يكديگر كرد(پيپلس، 1999، 99).
امروزه تعاريف متفاوتي از مفهوم و واژه‌ جهاني شدن عنوان گرديده است. گروهي از آن به عنوان يك مفهوم عام يعني درهم ادغام شدن بازارهاي جهان در زمينه‌هاي تجارت، سرمايه‌گذاري مستقيم و جابه جايي و انتقال سرمايه، نيروي كار و فرهنگ در چارچوب نظام سرمايه‌داري آزاد بازار و نهايتاً سر فرود آوردن در برابر قدرتهاي جهاني بازار ياد مي‌كنند. گروه ديگري از آن به‌عنوان پيروزي نظام سرمايه‌داري در جهان نام مي‌برند. و گروهي از آن به‌عنوان وجود رقابتي بي‌قيد و شرط در سطح جهان به‌گونه‌اي كه كشورهاي غني را ثروتمندتر و كشورهاي فقير را فقيرتر مي‌كند ياد كرده‌اند.
گروهي هم از آن به‌عنوان عصر تحول عميق سرمايه‌داري براي همه انسانها نام برده‌اند.
با اين همه بايد عنوان كرد كه جهاني شدن از نظر تمامي اين گروهها، حول محور يك مفهوم است و آن اين است كه اين مفهوم بيانگر يك روند مستمر و مداوم پيرامون رقابت ميان قدرتهاي بزرگ، نوآوري، تكنولوژيك، جهاني شدن توليد و مبادله و به‌معناي نوگرايي (مدرنيسم) است.
اما به هر حال بايد گفت: آنچه از نظر مفاهيم تئوريك به اين پديده اطلاق گرديده است، با آن چيزي كه امروزه با آن در صحنه بين‌المللي مواجه هستيم تفاوتهاي بسيار دارد، همان طور كه در ادبيات موضوع طرح گرديده‌است، از جهاني شدن به‌عنوان، به استقبال يك جهان رفتن، آشنا شدن با فرهنگهاي ديگر و احترام گذاشتن به آرا و نظريه‌هاي ديگران ياد گرديده است. اما روند تحول جديدي كه در دنياي امروز در قالب يك بازانديشي و نظام جديد تعريف مي شود. مفهومي تحت عنوان جهانگرايي است كه به معناي نفي ديگران و نفوذ در فرهنگهاي ديگر در محل برخورد ايدئولوژي‌ها است. در علم معاني بيان، جهاني شدن فرايند كوتاه كردن فاصله ها ،تغيير در تجارب زماني و ارائه ماهيت جهاني است. (ريزيوي، 2000)
اين تحول در ابعاد مختلفي در جهان امروز ايجاد گرديده است. در بعد اقتصادي شامل گسترش و يكپارچگي بازارهاي مالي‌ مبادلات تجاري، ايجاد سازمانهاي اقتصادي بين‌المللي نظير اكو، نفتا، آس آن، اتحاديه پولي كشورهاي اروپايي (يورو)، ادغام شركتهاي بزرگ توليدي (كرايسلر- دايملر)، در بعد سياسي؛ اين تحول با سقوط نظامهاي تماميت‌خواه و اقتدارگرايانه گرايش به دموكراسي و تكثر (پلوراليسم) سياسي و احترام به حقوق بشر، بوده است، و در بعد فرهنگي؛ گرايش به سوي ايجاد فرهنگ جهاني با ارزش و معيارهاي خاص و درنهايت در بعد ارتباطات شامل گسترش بي‌حد و مرز شبكه‌هاي ماهواره‌اي و اينترنت در اقصي‌نقاط جهان است.
در بررسي آثار و پيامدهاي جهاني شدن بر اقتصاد بايد براين نكته توجه داشت كه؛ جهاني‌شدن اقتصاد آثار و پيامدهاي متفاوتي را براي كشورهاي مختلف جهان اعم از توسعه يافته‌ و در حال توسعه داراست. به عبارت ساده‌تر، علاوه بر تأثير عمومي جهاني شدن بر اقتصاد متناسب با ويژگي‌هاي ساختاري هر يك از گروهها، كشورها پيامد ويژه‌اي متناسب با ساختار اقتصادي آنان را در بر دارد.
از يك نظر كلي و عمده مي‌توان آثار عمومي جهاني شدن اقتصاد را به صورت زير عنوان كرد:
1 - افزايش رقابت؛
2 - وابستگي بيشتر اقتصاد كشورها؛
3 - به چالش‌ كشاندن دولتها؛
-4گسترش تقسيم كار بين المللي (دعايي و عالي، 1384، 45)
در اين ميان يكي از مهمترين پيامدهاي جهاني شدن، افزايش رقابت در سطح بين‌المللي اقتصاد است، زيرا در اين شرايط، همواره با كاهش هزينه‌هاي حمل و نقل، رشد حيرت‌انگيز فناوري اطلاعات و گسترش روزافزون تجارت الكترونيك و به حداقل رسيدن محدوديتهاي جغرافيايي و رشد رقابت مواجه هستيم، درنتيجه كارايي اقتصاد بين‌المللي افزايش خواهد يافت.در اين ميان مي توان گفت مهمترين پيامد جهاني شدن بر اقتصاد كشورها رشد تجارت الكترونيك است.

تجارت الكترونيك
در دهه هاي اخير سازمانها با شتاب فراواني به سوي بهره گيري از فناوري ارتباطات و اطلاعات در زمينه هاي تجاري و بازرگاني رفته اند. درواقع مي توان علل ورود به تجارت الكترونيك را براي سازمانها چنين برشمرد:
• هزينه سربار بالا؛
• هزينه هاي عملياتي بالا؛
• عدم به كارگيري فناوري رقابتي؛
• پاسخ ندادن به موقع به مشتريان.
(صرافي زاده، 1383)
در گذشته تجارت نوعا به صورت چهره به چهره بين دو طرف صورت مي گرفت. اما در طول قرنها و دهه ها تجارت روندي پيچيده به خود گرفت. در حال حاضر، درصد بالايي از معاملات تجاري ديگر به صورت چهره به چهره صورت نمي گيرد، بلکه از طريق تلفن يا پست الكترونيك و با تبادل پولهاي جديد پلاستيکي انجام مي شود. پول سنتي نوعا موردحمايت دولت فدرال بوده و اغلب به شکل کاغذي عرصه مي شود، اما در قرن اخير اشکال ديگري از پول به وجود آمده که عبارتند از : چک ها، کارت هاي اعتباري و ديگر اشکال سفارش پول .
تجارت الکترونيک را مي توان بدينگونه نيز تعريف کرد: خريدوفروش اطلاعات، محصولات وخدمات از طريق شبکه هاي رايانه اي. ما اين تعريف را تسري داده ومسائل زير را نيز در آن مي گنجانيم: حمايت از کليه اشکال معاملات تجاري از طريق ساختارهاي ديجيتال و عناصر آن عبارتند از: بازار الكترونيك، تبادل الكترونيك داده و تجارت اينترنتي (صرافي زاده، 1383).

اين تعريف با کاربرد گسترده تري که برخي شرکتها از تجارت الکترونيک به عمل مي آورند تطابق دارد. به عنوان مثال، شرکت سيليکون گرافيک، يکي از سازندگان جهاني تجهيزات رايانه اي پيشرفته، از حضور خود در وب به عنوان راهي براي تامين اطلاعات مورد نياز مشتريان خود سود مي برد. (منظور دستيابي به بروشور توليدات و فهرست قيمتهاست.) اين شرکت همچنين از وب به عنوان ابزاربازاريابي (يعني فراهم آوردن امکان تماس مشتريان با دفاتر فروش)، به عنوان مجراي فروش (يعني سفارش اينترنتي توليدات نرم افزاري) و به عنوان خط درجه يک پشتيباني (يعني تامين بسته هاي رفع اشکال نرم افزاري و پاسخ به سوالات متداول) استفاده مي کند. مثال ديگر به بانک آمريکا مربوط مي شود. اين بانک امکان نقل و انتقال اطلاعات مالي از طريق اينترنت را فراهم آورده است. اگر از ديدگاه خريدار – فروشنده به مسئله بنگريم ويک مدل چرخه زندگي "life – cycle" به کار ببريم، مي توانيم تجارت الکترونيک را در تمامي مراحل نقل و انتقال تجاري به کار ببريم.
تجارت الکترونيک و به تبع ، مدل هاي تجارت الکترونيک اولين بار در اوايل دهه 70 ( ميلادي) ارايه شدند. در اين دوره استفاده از مدل هاي تجارت الکترونيک بسيار گران بود و عموم کاربران آن را ، شرکتهاي بزرگ مالي و بانک ها و گاهي شرکتهاي بزرگ صنعتي تشکيل مي دادند.
كاربرد تجارت الكترونيك در اين دوره دشوار بود. به علاوه نياز به سرمايه گذاريهاي سنگين براي تهيه بستر موردنياز آن لازم بود. لذا محدوده کاربرد آن به موسسات مالي و شرکتهاي بزرگ محدود مي شد.
در مرحله بعد استاندارد تبادل اطلاعات الكترونيك ايجاد شد که تعميمي ازمدل نقل و انتقالات مالي و بانکي با استفاده از ابزارهاي نوپاي اطلاعاتي، بود. با اين تفاوت که تبادل اطلاعات الكترونيك، امکان استفاده و بهره برداري در ساير انواع مبادلات تجاري را نيز دارا بود.
تبادل اطلاعات الكترونيك باعث شد تا دامنه کاربرد مدل هاي تجارت الکترونيک ، از محدوده موسسات بزرگ مالي به ابعاد وسيعتري گسترش بيابد.
مدل هاي تجارت الكترونيك در اين دوره براي فعاليتهايي نظير رزرو بليت هواپيما و معاملات سهام مورداستفاده قرار گرفتند.
با وجود اين، پياده سازي مدل هاي تجارت الکترونيک بر اساس تبادل اطلاعات الكترونيك نيز سنگين و هزينه بر بود. نياز به سرمايه گذاري بسيار، براي آموزش پرسنل و تهيه بسترهاي لازم وجود داشت. لذا تنها شرکتهاي بزرگ بودند که مي توانستند به ايجاد مدل هايي بر اساس آن بپردازند.
در نيمه اول دهه 90 ، اينترنت گسترش بسياري پيدا کرد و به تدريج از حيطه دانشگاهي و نظامي خارج شد و کاربران بسيار زيادي در بين همه افراد جامعه پيدا کرد. گسترش وب سايت جهاني، استانداردها و پروتکل هاي مربوطه از يک طرف باعث جذب هر چه بيشتر کاربران به اينترنت شد و استفاده از ابزارهاي فناوري اطلاعات در اين زمينه را عمومي كرد و از طرف ديگر اين امکان را براي شرکتها و موسسات به وجود آورد که به گونه اي آسان و کم هزينه ، به انجام فرايند اطلاع رساني بپردازند.
مدل هاي تجارت الکترونيک متنوعي در اين دوره ايجاد شده و مورد استفاده قرار گرفتند. تجارت الکترونيک به تدريج رونق گرفت و مدل هاي تجارت الکترونيک به عنوان دسته اي از مدل هاي دنياي تجارت ، مطرح شدند.
ايجاد بسترهاي مناسب و ارزان براي تجارت الکترونيک و رشد کاربران اين بسترها از دلايل رشد سريع تجارت الکترونيک در اين دوره بود. رشد فشارهاي رقابتي بين شرکتها نيز از ديگر دلايل توجه شرکتها به مدل هاي تجارت الکترونيک بود.
مدل هاي مطرح شده در اين زمان ، مدل هاي تجارت الکترونيک ساده و اوليه بودند. به عبارت ديگر، استفاده از تجارت الکترونيک در ساده ترين سطح آن انجام مي شد. مشکلات فني و نقايص موجود به علاوه ناآشنايي کاربران و شرکتها که مانع سرمايه گذاري آنها مي شد، باعث گرديد تا در اين دوره تنها مدل هاي اوليه تجارت الکترونيک مورد استفاده قرار گيرند. اين مدل ها معمولا فقط به اطلاع رساني به مشتريان خود در مورد شرکت و محصولات آن محدود مي شدند.
به تدريج و با گذر زمان ، شناخت کاربران و شرکتها از مزاياي مدل هاي تجارت الکترونيک افزايش يافت. از طرف ديگر مسايل فني و فناوري مورد استفاده نيز به مرور ارتقا پيدا کردند. در نتيجه اين مسايل، به تدريج مدل هاي تجارت الکترونيک تکامل يافته و مدل هاي جديد و پيچيده تري، ايجاد شده و مورد استفاده قرار گرفتند.
در نيمه دوم دهه 90 ( ميلادي) کاربران و شرکتها به صورت روزافزوني با نوآوريها و ارتقاي فناوري اطلاعاتي به عنوان بستر مدل هاي تجارت الکترونيک روبه رو شدند. در اين دوره يکي از مهمترين تحولات در اينترنت، به عنوان يکي از بسترهاي تجارت الکترونيک،رخ داد. اين تحول افزوده شدن قابليت پردازش به مسايل اطلاعاتي بود. وجود قابليت پردازش امکانات زيادي را براي تجارت الکترونيک ايجاد كرد و باعث گسترش مدل هاي تجارت الکترونيک و افزايش کارآيي اين مدل ها گرديد. در اين دوره مدل هاي تجارت الکترونيک و حجم مبادلات انجام شده توسط اين مدل ها به صورت نمايي رشد پيدا کرد.
عموم شرکتهاي بزرگ و موفق که موفقيت خود را مديون مدل هاي تجارت الکترونيکي بوده اند، در نيمه دوم دهه 90 پا به عرصه وجود نهاده اند.
تا اواخر دهه 90 ميلادي عموم مدل هاي تجارت الکترونيک با تاکيد بر مصرف کننده نهايي شکل گرفته بودند و در دسته موسسه براي مشتري (BUSINESS TO CONSUMER) قرار مي گرفتند. ولي به تدريج و با مهيا شدن فرصتها و امکان استفاده جدي، شرکتهاي بزرگ نيز استفاده از مدل هاي تجارت الکترونيک را مناسب و سودآور يافتند. لذا به سرمايه گذاري در مدل هايي پرداختند که به استفاده از اين بستر در ارتباط بين شرکتها ياري مي رسانند و در دسته موسسه براي موسسه (BUSINESS TO BUSINESS) قرار مي گيرند. از اين دوره به بعد مدل هاي موسسه براي موسسه به لحاظ حجم مبادلات بر مدل هاي موسسه براي مشتري پيشي گرفتند.
سيستم هاي تجارت الکترونيک در اتخاذ استراتژي هاي جديد مديريت مشتريان نقش مهمي دارند، زيرا:
• خريداران و فروشندگان را به طور مستقيم با هم مرتبط مي سازند؛
ازتبادل کامل اطلاعات ديجيتال بين دوطرف پشتيباني مي کنند؛
• در زمان صرفه جويي ومحدوديتها را رفع مي کند؛
• از فعاليتهاي تعاملي بين دوطرف پشتيباني مي کند و بنابراين، مي تواند به طور پويا با رفتار مشتريان منطبق شود.
متخصصاني مانند «مکنزي» با پيشگوييهاي خود اين مسئله راتاييد کرده اند . آنان پيش بيني کرده اند که در سالهاي اوليه قرن بيست ويكم، خريد بدون خروج از خانه ارزشي به ميزان 4 تا 5 ميليارد دلار پيدا خواهد کرد.
اخيرا يک شركت مشاوره اي نتايج تحقيقات خوددر مورد نزول صنعت اينترنت در سال 1996 رامنتشر کرد. مدعاي آنان اين بود که بسياري از شرکت ها بدون آنکه ابتدا يک استراتژي مشخص تجاري داشته باشند، شروع به سرمايه‌گذاري کرده اند. همزمان با افزايش هزينه هاي حضور اينترنتي در عرصه تجارت، شرکتها وب را ترک خواهند گفت. زيرا آنان نمي توانند براي تداوم حضور خود در وب دليل موجهي بيابند. مامعتقديم که نتايج اين پژوهش تا حدي درست است و بايد قبل از سرمايه گذاري يک استراتژي مشخص شکل بگيرد. نکته کليدي اين استراتژي آن است که بخش مربوط به ارزش اين گونه تحليلها را بفهميم. درواقع فناوري هاي مورد استفاده در تجارت الکترونيک محدود به اينترنت و وب نيست. اين دو مطمئنا از کاربردي ترين ابزارهاي مورد استفاده در سيستم هاي تجارت الکترونيک مشتريان به شمار مي روند و اغلب در مثالهاي ما مورد استفاده هستند، اما اين وضعيت با وجود ابزارهاي هوشمند و داده هاي رسانه اي (متن، صدا، تصوير، ويدئو و....) مرتبط با يک شبکه آزاد تغيير خواهد کرد. به همين ترتيب، کيوسک هاي رسانه اي و تلويزيون هاي تعاملي نيز به عنوان مجاري تجارت الکترونيک به کار ما مي آيند.
اگرتجارت الکترونيک را تنها به فروش مستقيم محدود کنيم. اينترنت به عنوان يک مجراي توزيع نمي تواند با ديگرمجاري بازاريابي مستقيم رقابت کند. پول در آوردن ازطريق فروش مستقيم قطعا اولين راه كاستن از فايده تجارت الكترونيك است. با اين وجود راههاي فراوان ديگري نيز براي اين کار وجود دارد.
جدول زير مولفه هاي مربوط به ارزش تجاري تجارت الکترونيک را بيان مي کند. (جدول 1)
سه مقوله پيش گفته يعني بهبودبخشي، دگرگوني و بازتعريف سازمان نشانگرميزان تحول درمدل جهاني تجارت يک سازمان و تاثيراين تحول بر حسب نتيجه آن بر تجارت است. دگرگون ساختن يک سازمان مستلزم خلاقيت و کار بيشتر و نيز خطر پذيري بيشتر و صرف زمان به گونه اي متفاوت است. قطعا موفقيتهاي حاصله متناسب با مرارتهاي بيشتري است که ما تحمل مي کنيم.
بايد توجه داشت که در برخي موارد بهبود يک جزء از تجارت ( به عنوان مثال مجراي فروش ) عملا به باز تعريف هسته اصلي تجارت منجر مي شود. بنابراين، مقوله هايي که ما پيشنهاد داديم بايد منعطف، مرتبط با يکديگر و متداخل باشند. درادامه برخي مولفه ها براي ارزش دهي به تجارت ذکر مي شود.
الف - ارتقاي محصولات: تجارت الکترونيک ازطريق برقراري ارتباط مستقيم، مي تواند درارتقاي خدمات و محصولات کمک کند.
اولين فايده تجارت الکترونيک ارائه اطلاعاتي در مورد محصول به مشتريان است. اين کاراز طريق جزوات الکترونيک اينترنتي يا راهنماهاي خريد صورت مي گيرد. اين يک مجراي بازاريابي جديد است که موجب مي شود تا امکان دسترسي به حداکثر تعداد مشتريان فراهم آيد. مزاياي تجارت الکترونيک به عنوان يکي از راههاي عرضه اطلاعات مربوط به محصول عبارت است از: دردسترس بودن در طول 24 ساعت شبانه روز و در کليه مکانها، البته اين درصورتي است که مشتري براي دسترسي به اين اطلاعات از زير ساختهاي مناسب مانند رايانه شخصي، مودم و خدمات اينترنتي برخوردار باشد. مزيت ديگر يک وسيله ارتباطي الکترونيک، تعاملي بودن و تطبيق سفارشات با درخواستهاست. راههاي مختلفي براي تبليغ محصولات به صورت اينترنتي وجود دارد. مي توان اين کار را بر حسب تقاضاي مشتري يا تغيير محتواي آن برحسب اين تقاضاي ساده سازي يا پيچيده سازي انجام داد. روش ديگر نمايش تعدادي ازمحصولات به يک مشتري خاص، تغيير قيمت (مثلا کاهش آن براي اعضاي يک باشگاه) و مجاز دانستن کارکردهاي جديد در برخي موارد است .

به عنوان مثال يک بازار بزرگ الکترونيک مي تواند رابطه اي گرافيکي مختلفي را براي کاربرهاي گوناگون (کودکان، نوجوانان يا زنان خانه دار) طراحي کند، به گونه اي که اين رابطها متناسب با نيازهاي هر يک ازاين گروههاي سني باشد.
تبليغاتي که درهر صفحه ظاهر مي شود نيزمي تواند مختلف باشد و براي کودکان اسباب بازي، براي جوانان موسيقي و براي زنان خانه دار از جواهرات استفاده شود. اين کار مطابق با روندهاي بازاريابي مانند بازاريابي جزئي يا بازاريابي نفر به نفر است. در اين نوع از بازاريابي بر مبناي نيازها و خواسته هاي هر شخص براي او پيام خاصي ارسال مي شود و هر مشتري بدين شکل هدف قرار مي گيرد.
در دنيايي که تمايز قايل شدن بين محصولات روز به روزسخت ترمي شود، چرخه حيات نيز در آن روز به روز کوچکتر مي شود. و از آنجا كه مشتريان وقت کمي دارند، تجارت الکترونيک فرصت مناسبي براي عرضه استراتژي‌هاي ارتقابخش جديد و ارتقاي نامهاي تجاري در اختيار ما مي نهد. درهمين راستا، کيفيت تبليغات مهمترين ارزش براي ارتقاي محصولات است.
ب - مجراي جديد فروش: سيستم هاي تجارت الکترونيک به علت دسترسي مستقيم به مشتريان و جهت گيري دو سويه خود در تبادل اطلاعات مجراي فروش جديد براي محصولات محسوب مي شود.
اگرتجارت الکترونيک و به ويژه وب سايت جهاني را به عنوان مجاري فروش در نظر بگيريم، دو نوع از محصولات اهميت ويژه اي مي يابند.
اول کالاهاي فيزيکي که گاهي درفروشگاههاي متعارف نيز به فروش مي رسند. مثال اين مورد برخي نرم افزارهاي رايانه اي است. چنين محصولاتي را مي توان آگهي يا آنها را به صورت اينترنتي سفارش داد.(بهنام، 1382)
دوم محصولاتي که مي توان آنها را از طريق ابزارهاي تجارت الکترونيک نيزعرضه کرد. اين محصولات عبارتند ازاطلاعات يا نرم افزارها.
مثال براي نوع اول اين محصولات به اصطلاح کاتالوگ هاي الکترونيک مانند شبکه خريد اينترنتي است که در آن تمامي انواع کالاهاي رايانه اي و الکترونيک به فروش مي رود. اين کاتالوگ ها اطلاعاتي را در مورد محصولات ارائه مي کنند. از سفارش و پرداخت اينترنتي حمايت مي کنند و گاهي اوقات به صورت اينترنتي به عرضه خدمات پس از فروش مي پردازد. د ربخش دوم (محصولات اطلاعاتي) ابزار تجارت الکترونيک عملا به وسيله اي براي واگذاري اطلاعات مبدل مي شود. مثلا يک روزنامه الکترونيک ديگراز کاغذ استفاده نمي کند و مي توان آن را به صورت کاملا ديجيتالي عرضه کرد. در برخي موارد درعمل هيچ نسخه کاغذي ازيک سرويس وجود ندارد. در مورد نرم افزارها نيز در حا ل حاضر يکي از شرکتهاي فروشنده نرم افزار بيش از300 بسته نرم افزاري را به فروش مي‌رساند که به صورت ديجيتال قابل عرضه است وچند دقيقه پس ازخريد تحويل مشتري مي شود.
با گسترش فروش آگاهانه محصولات، مقوله بنديهاي جديدي درعرضه محصولات درحال ظهوراست. به عنوان مثال، اگر چهار روش در آمد زايي از طريق وب را در نظربگيريم، دو روش آخر به اشکال جديدي از محصولات مربوط مي شوند.
• روش مستقيم (به عنوان مثال، فروش محصولات)؛
• فروش محتوي (به عنوان مثال، فروش اطلاعات)؛
• آگهي دادن (به عنوان نمونه عرضه رايگان اطلاعاتي مانند اخبار يا دفاتر راهنما به منظور جلب نظر سايرين و فروش اين اطلاعات به آگهي دهندگان)؛
• انجام معاملات و لينک دادن (به عنوان مثال درنظر گرفتن حق الزحمه اي خاص براي انجام يک کار مانند فروش اينترنتي بليت هواپيما، يا دريافت هزينه لينک دادن به يک عرضه کننده خدمات، مشابه روشي که در بخش آگهيهاي شرکتهاي مختلف انجام مي شود).
ج - صرفه جويي مستقيم: تجارت الکترونيک مي تواند با استفاده از يک ساختار عمومي مشترک مانند اينترنت و انتقا ل و کاربرد مجدد اطلاعات به صورت ديجيتال، هزينه ارائه اطلاعات مذکور به مشتريان را کاهش دهد.
مولفه سوم ارزش تجارت الکترونيک مربوط به فرصتي است که استفاده از اين روش براي صرفه جويي در هزينه‌ها در اختيار ما مي نهد. با استفاده از يک زير ساخت ديجيتال مشترک مانند اينترنت- در مقايسه با ساختارهاي فيزيکي- هزينه هاي مربوط به بازاريابي، توزيع و ارائه خدمات پس از فروش به شکل حيرت انگيزي کاهش مي‌يابد.
اگر انتقال اطلاعات، به صورت خودکار و ديجيتال انجام شود، هزينه هاي اشخاص/ تلفن/ پست و چاپ قطعا کاهش خواهد يافت. تاثير اين مسئله بويژه دربخش خدمات مشهود است. د راين بخش هزينه خدمات پس از فروش به مشتريان معمولا ازهزينه توليد محصولات بيشتر مي شود. آنچه مسلم است سيستم هاي تجارت الکترونيک به خاطر سرنوشت آتي خود موجب کاهش چرخه زماني توليد وعرضه خدمات و اطلاعات مي شوند.
در برخي بازارها يا در مورد برخي محصولات توانايي توزيع يا دريافت محصول به فاصله کوتاهي پس از توليد آن ازاهميت فراواني برخوردار است.
اين مسئله بويژه درمورد توزيع اطلاعات نيزصادق است كه شركتهاي بزرگ با استفاده از وب و يا پست الكترونيك به توزيع اطلاعات درصدها حوزه گوناگون مي پردازد. هدف ازاين کار کسب اطمينان در مورد حصول به موقع اطلاعات ازسوي تصميم گيرندگان درشرکتهاي بزرگ است.

مديريت و تجارت الكترونيك
با توجه به آنچه بيان گرديد مديران سازمانها بيش از هر زمان ديگري نيازمند به ابزارهاي اطلاعاتي و ارتباطي در عرصه رقابتهاي تجاري هستند، زيرا كاهش برتري رقابتي يكي از مهمترين عواقب ناهماهنگي با فناوري اطلاعات است. (لوكاس، 2000، 6) چالش جهاني ايجاد شده در عرصه مديريت که با ظهور پديده فناوري اطلاعات و ارتباطات رنگ و جلوه اي ديگر گرفته است مهمترين و شايد اثر گذارترين دست يافته بشر در طول چند قرن اخير است تا جايي که مهمترين کالاي تجاري قرن حاضر را «اطلاعات» معرفي کرده اند.
تاثير مستقيم و غير مستقيم فناوري اطلاعات و ارتباطات در کليه ساختار ها و سطوح زندگي عادي مردم و نفوذ و توسعه ابزارهاي اين پديده عصر جديد در پيچيده ترين فعاليتها، موثرترين عامل در راه توسعه تکنولوژيک و به تَبع آن اطلاعاتي بشر بوده است. ظرفيتهاي بالقوه فناوري اطلاعات و ارتباطات مديران پيشرو را مجاب مي کند تا با نگرشي عميق برابزارهاي اين پديده جهان شمول قابليتهاي بالقوه سازمان خود را به مَنصه ظهور برسانند. با اين ديدگاه سعي مي شود تا با نگاهي گسترده زمينه هاي بستر سازي فناوري اطلاعات و ارتباطات و کارکردهاي آن در تحولات درون سازماني و ارتباطات برون سازماني مورد بررسي و تحليل قرار گيرد.
مديران پيشرو هميشه به دنبال فناوريهايي هستند که جريان کار را تسريع و تسهيل مي کند. در واقع مديران براي ايجاد ارتباطات موثر مابين سطوح طولي و عرضي سازمان همچنين ساده کردن جريان امور براي جمع آوري و راهبرد مناسب اطلاعات مرتبط با حوزه فعاليت سازمان خود، ناگزير از شناخت ظرفيتهاي موجود سازمان خود و نياز سنجي ظرفيتهاي تکميلي هستند. استفاده از قدرت اثر فناوري اطلاعات و ارتباطات در هدايت سازمان براي پيشتازي در مقابل رقبا امري ضروري و اساسي است. فناوريهاي ارتباطي و اطلاعاتي بسياري از عمليات مربوط به سازمان مانند سيستم ها و جريان اتوماسيون را به انجام مي رسانند.
بدون شک بايد گفت که فناوري اطلاعات و ارتباطات موجب تقويت تواناييها و خلاقيتهاي مديران پيشرو مي شود. با اين نگرش يک مدير و کارمندان او وقتي ابزارهاي ارتباطي و اطلاعاتي را به ساختار سازمان خود تزريق شدند مي توانند به جاي سخت کارکردن سريعترو با دقت تر از قبل کارکنند ضمن اينکه مدير مي تواند نظارت و مديريت غير متمرکز را تجربه کند. با توجه به اينکه هدف غايي هر رابطه کاري دستيابي به سود تجاري است مي توان گفت که ارتباط کمي و کيفي با مشتريان با استفاده از اين ابزارها گسترش و هزينه هاي جاري و حتي سرمايه اي و امکان سنجي نيز کاهش مي يابد.
يکي از مهمترين شاخصه هاي شناخت درست فناوري اطلاعات و ارتباطات توسط مديران استفاده يا ايجاد سيستم‌هاي کارامد در ساختار سازمان است. با توجه به اينکه هر يک از ابزارهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات که منطبق بر سيستم هاي مديريتي باشند مي توانند در بهبود و يا ايجاد نقص در شيوه مديريت و ارتباط با مخاطبان سازمان موثر باشند بنابراين، در تغيير سيستم هاي دستي به امكانات فناوري اطلاعات عوامل زيادي موثر هستند من جمله تعهد مديريت، داشتن تجربه از فناوري اطلاعات، رضايت كاربران و ميزان تغييرات محيطي است (صرافي زاده، 1383)، همچنين به جاست كه در گزينش سيستم هاي مذكور:
1 - ??عملکرد سيستم براي مخاطبان سازمان روشن باشد؛
2 -? استفاده کاربران را تسريع و تسهيل شود؛
3 -? از انعطاف پذيري بالايي در قبال تحولات تکنولوژيک و يا ساختاري برخوردار باشد.
با اين توضيح مي توان گفت به واقع مديري موفق خواهد بود که فناوريهاي ارتباطي و اطلاعاتي را منطبق بر نيازهاي سازمان خود طراحي و يا انتخاب کند. در اين صورت در هنگام ارائه خدمات سازمان خود به مخاطبان و مشتريان قادر خواهد بود نيازها ي مشتريان را نيز در تدارک سيستم ها لحاظ کند.
به طور مثال استفاده از دستگاه‌هاي خودپرداز بانکي اين نياز را مي طلبد که آموزش و فرهنگ سازي لازم براي اشاعه اطلاعات در مورد استفاده از کارت هاي اعتباري گسترش يابد. در استفاده از ابزارهاي فناوري ارتباطات و اطلاعات به مديرا ن توصيه مي شود در تعيين ابزارها انتخابگر باشند و با مطالعه اي فراگير درباره همه ابزارهاي موجود اين فناوري آن دسته اي را مورد گزينش و ا ستفاده قرار دهند که سبب ايجاد تسهيلات بيشتري در امور اجرايي مي شود. صرفه جويي در زمان را به همراه دارد و موجب کاهش هزينه ها و يا افزايش درآمدها مي شود. براي معرفي نمونه اي از اين سيستم ها مي توان به سيستم هاي تجارت الکترونيک(براي خريد و فروشهاي اينترنتي) و شبکه هاي محلي و يا سايت هاي اختصاصي داخلي(اينترانت) اشاره کرد.
بنابراين، براي مديريت اطلاعات درون سازماني در ابتدا بايد حوزه هاي اصلي کار را تعيين کرد و به نياز سنجي هر يک از اجزا سازمان پرداخت تا بهترين فناوري موجود برا ساس نيازها و ظرفيتها تامين شود. شبکه ها به عنوان شاهرگهاي تجارت نوين و ابزار اساسي استفاده اشتراکي از اطلاعات و برقراري ارتباطات درون و برون سازماني‌اند. انتخاب سيستم هاي شبکه اي نيز با توجه به تعداد کاربران و امکان دسترسي سريع آنها به بانک هاي اطلاعاتي صورت مي گيرد. تصميمات و کارهايي که بايستي در انتخاب وراه اندازي شبکه هاي درون سازماني توسط مدير انجام شود در مورد تعداد کاربراني است که بايد با شبکه مرتبط باشند که در اين صورت سطح گسترش شبکه بر حسب تعداد کاربران تغيير مي کند.
در بُعد نرم افزاري يک مدير بايد از برنامه هاي نرم افزاري مختلف اطلاعات کافي داشته باشد و بتواند برخي از آنها را در اجراي کارهاي خود مورد استفاده قرار دهد. اين قابليت، مدير را در انتخاب برنامه هاي نرم افزاري مورد نياز سازمان بسيار کمک خواهد کرد. نوع نرم افزارهايي که يک مدير در فعاليتهاي سازمان خود استفاده مي کند بستگي به ماهيت سازمان دارد. ولي دركل آنچه اهميت دارد اين است كه مديران بايد از نرم افزارهايي كه توسط سازمانهاي مختلفي مورداستفاده قرار گرفته و امتحان شده بهره بگيرند.
با استفاده از برنامه پست الکترونيک مي توانيد پيامهاي مورد نظر خود را تهيه ارسال، دريافت ، ذخيره سازي و مديريت کنيد. بهترين شيوه براي راه اندازي و اجراي پست الکترونيک در هر سازماني استفاده از يک رايانه مرکزي براي مديريت نامه هاي الکترونيک داخلي و کنترل دائمي ارتباط دائمي يا تلفني با اينترنت است. بسياري از سازمانها بدون توجه به مشکلات ارتباطات الکترونيک و بدون ارائه آموزشهاي لازم به کارکنان اقدام به نصب و راه‌اندازي پست الکترونيک مي کنند. مديران سازمانها بايد توجه داشته باشند که در دنياي ارتباطات الکترونيک همان قوانيني حکمفرماست که در انتشار قراردادها و ادعانامه هاي مکتوب حاکم است بنابراين، يک اشتباه مي‌تواند خسارتهاي فراواني به بار آورد.
در بُعد سخت افزاري مديريت سازمان مي تواند مهمترين و موثرترين نقش را در توسعه توانمنديهاي سازمان را در بستر فناوري اطلاعات و ارتباطات فراهم کند.مدير سازمان بايستي با توجه به نيازها و بدون در نظر گرفتن تجملات بهترين و کارآمد ترين ابزارهاي سخت افزاري مورد نياز در سازمان را مورد گزينش قرار دهد در انتخاب ابزارهاي سخت افزاري مدير سازمان به علاوه نيازسنجي حال حاضر بايد در برابر هزينه اي که متحمل مي شود نياز هاي آتي را نيز مد نظر قرار دهد يکي از بهترين راهها در انتخاب ابزار مشاوره با کاربران سازمان است. بسته به اينکه چه کساني در چه زماني و چه مکاني و براي چه کاري از اين ابزارها استفاده مي کنند نوع ، کميت و کيفيت ابزارها قابل تغيير خواهد بود.
به طور معمول سخت افزارهاي رايانه اي پس از يک سال از گارانتي توليد کننده خارج مي شوند و از آن پس تضمين سلامت کاردستگاه با خود مشتري خواهد بود و به همين دليل در هنگام تجهيز سازمان به رايانه و کلاٌ هر يک از ابزارهاي فناوري ارتباطات و اطلاعات خريد از شرکتهاي معتبر الزامي است. در ادامه لازم است تا مدير پس از خريد و راه اندازي هر يک از اين ابزارها در سازمان شناسنامه سخت افزارهاي موجود را تهيه کند تا در موقع لزوم نسبت به انجام سرويس هاي لازم اقدام شود. يکي از روشهاي توصيه شده در تعيين نوع سخت افزار هاي سازماني نيازسنجي نرم افزاري سازمان و سپس تعيين، تامين و ترکيب سخت افزار با بسته هاي نرم افزاري انتخاب شده براي هر يك از اجزاي سازمان است.
به عنوان مثال مدير بايد تشخيص بدهد در بخش گرافيک سازمان با توجه به نوع نرم افزارهاي موجود به چه ترکيبي از سخت افزارها نيازمند است. مطمئناً اين نوع نگاه در انتخاب سخت افزار در حذف هزينه هاي زائد نقش موثري دارد نمونه هايي از سخت افزارهاي متنوع را به عنوان مثال ذکر مي کنيم. تصميم گيري در مورد اينکه در هريک از بخشهاي سازمان شما از چه مانيتوري استفاده شود از عوامل به ظاهر ساده ولي مهم هستند که مي توانند ضمن افزايش راندمان کاري سازمان در کاهش و حذف هزينه هاي غير ضروري موثر باشد.

نتيجه گيري
بايد گفت که بستر سازي مطلوب براي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در ساختار سازماني نيازمند شناخت کافي و نگرش مثبت مديران به ضرورتهاي حضور اين پديده در روند فعاليتهاي سازمان است. با وجود اين، شناخت يک مدير در ابتداي پروسه بستر سازي فناوري اطلاعات و ارتباطات در سازمان خود بايد آيين نامه ها و قوانين درون سازماني را تهيه، آزمايش و ابلاغ كند. اين آيين نامه هاي اجرايي فناوري اطلاعات و ارتباطات در سازمان مي بايد با استانداردهاي تعيين شده از جانب مراجع ذيصلاح و نيازهاي سازماني هماهنگ و همساز باشند. با توجه به اهميت نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات در توسعه و گسترش فرايندهاي سازماني هر مدير پيشرو و آينده نگر ناگزير از انجام زمينه سازي هاي لازم و انجام مشاوره هاي علمي و فني با صاحبان دانش فناوري اطلاعات و ارتباطات است. براي باقي ماندن مديران در عرصه رقابتهاي اقتصادي و حتي ربودن گوي سبقت از ديگران بايد ابزارها و لوازم مختلف اطلاعاتي و ارتباطي با ديدي روشن و گاهي کامل از نياز هاي سازمان تا مين و راه اندازي شوند.

منابع و ماخذ
1 - پر کردن شکاف ديجيتالي چالش بزرگ قرن بيست و يکم .منبع. فناوري اطلاعات www. iran.com
2 - حسني ، فرنود ،فناوري ارتباطات و اطلاعات نياز امروزِ مديران فردا ، فناوري اطلاعات. www. iran.com
3 - حسني ، فرنود، بررسي شاخصهاي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در ايران(2003-2002). www. iran.com.
4 – دعائي، حبيب اله، عالي، مرضيه، سازمانها در بستر جهاني شدن، نشر بيان هدايت نور، 1384.
5 - سعيد احمدي بهنام ،تجارت الکترونيک از آغاز تا امروز، فناوري اطلاعات. www.iran.com
6 – صرافي زاده، احمد، فناوري اطلاعات در سازمان، انتشارات امير، بهار 1383.

6 - CHENG, YIN CHEONG FOSTERING LOCAL KNOWLEDGE AND WISDOM IN GLOBALIZED EDUCATION: MULTIPLE THEORIES CENTRE FOR RESEARCH AND INTERNATIONAL COLLABORATION HONG KONG UTE OF EDUCATION BANGKOK THAILAND, NOVEMBER 18-19 PEPOLES TRIGUME, GLOBALIZTION, HTTP.WWW.APPLICOM.COM/PMEWS/GLOBAL/HTM, 01.4.99
8 – LUCAS, HENRY, JR, INFORMATION TECHNOLOGY FOR MANAGEMENT 7TH ED, MC GRAW-HILL.2000.
9 – PEPOLES TRIVUME, GLOBALIZTION, HTTP. WWW, APPLICOM. COM/PMEWS/GLOBAL/HTM,1999.
10 - RIZIVI , FAZAL.GLOBALIZATION AND EDCUCATION. EDCUCATION TEARY.VOL 50.2000.

• حبيب الله دعائي: دانشيار دانشگاه فردوسي مشهد

منبع: آي تي آناليز

تاثیر اعتماد در تجارت الکترونیکی

مونا صداقت - بزرگراه فناوری -با افزایش خرید و فروش کالا و خدمات از طریق اینترنت و شبکه جهانی وب موضوع ایجاد اعتماد در تجارت الکترونیکی اهمیت بسیاری پیدا کرده است. تجارت از طریق اینترنت مخاطراتی به همراه دارد که مهم‌ترین دلیل آن عدم وجود اعتماد بین فروشنده و خریدار است و این موضوع به فقدان حضور فیزیکی خریدار و فروشنده در محل داد و ستد، فقدان امکان بررسی کالا و مکان فروش آن قبل از خرید و یا عدم دسترسی خریدار به کالا به محض خریداری آن، بازمی‌گردد.

یکی از راه های جلب اطمینان مشتری در یک وب سایت این است که آن وب سایت تعهد می کند که در صورت عدم رضایت مشتری پول وی را بازگرداند و این نشان دهنده اطمینان فروشنده به کالای خود است

از دید بسیاری اعتماد یک پروسه پویاست. اعتماد، بر اساس تجربه و اثر مثبت یا منفی آن افزایش یا کاهش می‌یابد. اعتماد زمانی آغاز می‌شود که یک فرد مشخصه‌هایی را در یک تجارت ببیند که قابلیت اعتماد را داشته باشد. نشانه‌هایی چون ادب و تخصص از شاخص‌های قابلیت اعتماد است. این دو شاخص اولیه با کسب تجربه به خصوصیات ممتازی چون قابليت‌اعتماد، اطمینان و صداقت تبدیل می‌شود.

قابليت‌اعتماد و اطمينان،‌ از عملکرد‌های اصلی یک وب‌سایت تجاری است. بازدیدکنندگان سایت‌ها برای اینکه بدانند آیا سایت مورد نظرشان قابلیت اطمینان دارد یا خیر، به بررسی فاکتورهای رسمی که یک سایت تجاری باید دارا باشد می‌پردازند. در این بررسی اگر بازدیدکننده و یا خریدار بتواند پاسخ سؤالات زیر را بیابد، آن سایت را مورد اطمینان می‌یابد.

آیا طراحی سایت توسط فرد متخصصی انجام شده است؟
آیا معماری و ساختار اطلاعات معقول و منطقی است؟
آیا به‌راحتی می‌توان در آن به گشت‌وگذار پرداخت؟
آیا استفاده از امکانات سایت راحت است؟
آیا به سؤالات بدیهی که ممکن است در ذهن بازدیدکننده ایجاد شود پاسخ داده است؟
آیا دیگران این سایت را قابل اعتماد می‌دانند؟

در هر نوع رابطه دوطرفه‌ای اعتماد حرف اول را می‌زند و از عناصر اصلی مورد نیاز است. ارتباط بین خریدار و فروشنده که از طریق اینترنت به خرید و فروش کالا می‌پردازند، از این مسئله مستثنا نیست. باید بین خریدار و فروشنده اعتمادی برقرار باشد تا معامله‌ای صورت گیرد.

فروشنده یک کالا و یا سرویس باید به نوعی اعتماد فروشنده را جلب کند تا بتواند آن کالا و سرویس را به‌فروش برساند. در حقیقت اگر فروشنده‌ای بخواهد در فروش کالا روی وب موفقیت کسب کند، در مرحله نخست باید اعتماد خریدار را به‌دست آورد. اعتماد خریدار را می‌توان از راه‌های زیر به‌دست آورد:

- اثری که وب‌سایت و نحوه ارایه کالا در اولین بازدید آن وب‌سایت روی بازدیدکننده و یا مشتری می‌گذارد بسیار حایز اهمیت است. ظاهر وب‌سایت باید ساختاری ساده، شفاف و زیبا داشته باشد و بازدید و گشت و گذار در آن راحت انجام شود. همچنین به‌سرعت بارگذاری شود و نیازی به دانلود هیچ‌گونه ابزاری مانند جاوا و یا فلش برای بازدید از آن نباشد.

- فراهم آوردن مشخصات تماس فروشنده برای بازدید‌کننده امری ضروری است. بسیاری از بازدید‌کنندگان سایت و افرادی که تمایل به خرید کالا دارند، برای مواقعی که نیاز به کمک داشته باشند و یا بخواهند کالا را مرجوع کنند و یا به ارایه نظراتشان در مورد آن بپردازند، به‌دنبال مشخصات تماس با فروشنده هستند. مشخصاتی چون آدرس پستی، آدرس ایمیل و شماره تلفن می‌تواند اعتبار فروشنده را نزد خریدار بیشتر کند و امکان خریداری کالا را بالا ببرد.

گواهی‌نامه SSL (Secure Sockets Layer Certificate) یکی از راه‌های موثر جلب اطمینان بازدیدکننده است. SSL پروتکلی است که بر مبنای آن داده‌های ورودی به‌شکل رمز درآمده و روی اینترنت فرستاده می‌شوند. وجود گواهی‌نامه SSL روی یک وب‌سایت نشان‌دهنده آن است که ارسال اطلاعات به آن وب‌سایت کاملا امن و حفاظت شده است. بسیاری از مردم حتی فکر خرید از وب‌سایتی را که فاقد این پروتکل باشد نمی‌کنند.

- Testimonials یکی از راه‌های شگفت‌انگیز در جلب اعتماد مشتری است. Testimonials نشان‌دهنده آن است که آیا مشتریانی که قبلا از وب‌سایتی خرید کرده‌اند از کالا و یا سرویسی که خریده‌اند راضی هستند یا خیر.

- بسیاری از افرادی که روی اینترنت سیر می‌کنند، اغلب به‌دلیل ترس از سوءاستفاده از اطلاعات شخصی‌شان به‌دست افراد نادرست به‌دنبال سیاست مربوط به حریم خصوصی وب‌سایت‌ها هستند. دارندگان وب‌سایت‌ها در سیاست مربوط به حریم خصوصی خود باید به نحوه جمع‌آوری اطلاعات و استفاده از آن‌ها بپردازند. بازدیدکنندگان باید بدانند که آیا اطلاعات آن‌ها به نفر سومی (third paty) فروخته و یا به اشتراک گذاشته می‌شود و اگر وب‌سایتی این کار را انجام می‌دهد چه بخشی از این اطلاعات را در این زمینه به‌کار می‌برد.

- اینکه یک وب‌سایت از چه مقیاس امنیتی جهت محافظت از اطلاعات جمع‌آوری شده استفاده می‌کند و بازدیدکنندگان چطور می‌توانند اطلاعاتشان را تغییر دهند و یا حذف کنند برای جلب اطمینان بازدیدکنندگان و خریداران حایز اهمیت است. در این راستا دارندگان برخی از وب‌سایت‌ها سیاست مربوط به حریم خصوصی خود را توسط برخی موسسات معتبر و مورد اطمینان تایید و از آن‌ها گواهی اعتبار دریافت می‌کنند. اکثر این موسسات بازدیدکنندگان را مطمئن می‌سازند که سیاست مربوط به حریم خصوصی آن وب‌سایت کاملا بی‌طرفانه و عادلانه تهیه شده است. از جمله این موسسات می‌توان به TRUSTe و یا Ponemon اشاره کرد که به‌عنوان نمونه سیاست مربوط به حریم خصوصی شرکت eBay را تحت پوشش خود قرار داده‌اند.

- یکی دیگر از راه‌های جلب اطمینان مشتری در یک وب‌سایت این‌است که آن وب‌سایت تعهد می‌کند که در صورت عدم رضایت مشتری پول وی را بازگرداند و این نشان‌دهنده اطمینان فروشنده به کالای خود است و اینکه چیزی برای پنهان کردن وجود ندارد. این امر باعث می‌شود که مشتری هیچ‌گونه مخاطره‌ای در خرید کالا به خود راه ندهد زیرا هیچ‌گونه ضرری متوجه وی نخواهد بود.
- فروشندگان باید سعی کنند که یک نمونه و یا مدل آزمایشی از کالا و سرویس خود را به مشتریان قبل از خرید ارایه دهند. بسیاری از مشتریان به‌علت ترس از اینکه آن محصول مورد نیازشان نیست دست به خرید نمی‌زنند. این مورد نیز مانند تعهد بازگرداندن پول مشتری در صورت عدم رضایت وی، اطمینان فروشنده را به کالا و خدمات خود نشان می‌دهد و باز هم اینکه، چیزی برای پنهان کردن وجود ندارد.
- وب‌سایت‌ها می‌توانند از سازمان‌ها و افراد معتبر و متخصص گواهی تایید بگیرند و بدین‌ترتیب ادعای خود را بر کالا و سرویسی که ارایه می‌دهند اثبات کنند.
کمپانی‌ها و سایت‌های مختلف تجاری با رعایت مواردی که در بالا آمده است می‌توانند اعتماد مشتریان خود را به‌راحتی جلب کنند و تجارت الکترونیکی را روز به‌روز با امنیت بیشتری توسعه دهند.

منبع: آي تي آناليز

يزدان محمدبيگي خورتابسرا - تقريبا در تمامي الگوهاي تجارت الكترونيك نوين مي‌توان زنجيره‌اي را متصور شد كه از تامين‌كننده اوليه تا مصرف‌كننده نهايي را در بر مي‌گيرد. اين زنجيره توسط چرخه‌اي متشكل از سه عامل اساسي اطلاعات، مواد و پول برقرار مي‌ماند. از منظر اطلاعات مي‌توان برنامه، پاسخگويي، ظرفيتهاي بازار و مشتريان، دانش ساخت و ارائه و از اين قبيل را مورد ملاحظه قرار داد. از منظر مواد نيز مي‌توان به مواد اوليه، سوخت، تجهيزات واسط، محصولات و ابزار پشتيباني اشاره كرد. پول نيز جنبه‌هايي چون سرمايه اوليه، اعتبارات و مبلغ مبادله را شامل مي‌شود. آنچه تجارت الكترونيك را از ديگر روشها متمايز مي‌كند، مداخله و نقش‌آفريني آن در تمامي موارد ياد شده است. بنابراين، مي‌توان شرايطي را متصور شد كه در آن، تجارت الكترونيك منجر به افزايش ارزش، درآمد و سود مي‌شود.
كاهش هزينه‌ها تنها يكي از نقشهاي تجارت الكترونيك در ايجاد ارزش براي مشتريان و ذي‌نفعان ديگر از يك سو و افزايش درآمد و سود براي سازمان از ديگر سو است. تجارت الكترونيك با ايجاد ارزشهاي جديد باعث افزايش درآمد و سود مي‌شود. كاركردهاي عمده تجارت الكترونيك در اين راستا را مي‌توان به‌صورت زير برشمرد:
* دسترسي بهتر و سريعتر به مشتريان در اقصي نقاط دنيا كه علاوه بر ايجاد جذابيت براي مشتريان در بهره‌برداري بموقع از محصولات و خدمات، باعث حذف واسطه‌ها و در نتيجه، كاهش هزينه‌هاي مربوط مي‌شود.
* يكپارچگي اطلاعات و دنبال كردن پوياي وضعيت باعث سياست‌گذاري بهتر در زمينه قيمت مي‌شود و شرايطي را فراهم مي‌كند كه سازمان بهتر بتواند از طريق انعطاف‌پذيري در قيمت به تثبيت خود در بازار كمك كند.
* هماهنگي فيزيكي و اطلاعاتي در ارائه محصول به بازار باعث تسريع در چرخه تامين و سرمايه مي‌شود و زمينه را براي نوآوري و تحرك بيشتر فراهم مي‌آورد. اين امر بويژه درباره محصولاتي كه چرخه عمر كوتاهتري دارند، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.
* انجام فعاليتها به‌صورت همزمان باعث تسريع زمان و كاهش هزينه‌هاي مربوط مي‌شود. در اين ميان، طراحي مناسب فرايندها از اهميت زيادي برخوردار است.
* افزايش امكان سفارشي شدن محصولات و خدمات كه در اين ميان، همواره سازمان مي‌تواند با ردگيري، عملكرد مشتري خود را متناسب با نيازها و خواسته‌هاي وي تنظيم كند. از طرف ديگر، مشتري مي‌تواند با درك نحوه ارائه محصولات و خدمات و تبادل نظر با سازمان بين هزينه و نحوه دست‌يابي به آنها توازن ايجاد كند.
* استفاده بهتر از تمامي ساعات شبانه‌روز، به‌طوري‌كه مشتري در هر زمان از امكان طرح درخواست خود به سازمان براي دريافت خدمات و محصولات برخوردار است.
* حجم وسيع اطلاعات ارائه شده از سوي سازمانهاي عرضه‌كننده درباره محصولات و خدمات متنوع يك يا چندين تامين‌كننده باعث افزايش حق انتخاب مشتري، صرفه‌جويي در زمان و در نتيجه افزايش درآمد تمامي تامين‌كنندگان خواهد شد.
* تبادل سريع وجوه باعث گردش سريعتر پول و در نتيجه افزايش شانس سازمان براي استفاده از فرصتهاي كسب درآمد خواهد شد.
با وجود تمامي موارد ياد شده در بالا، انطباق نظام تجارت الكترونيك يك سازمان با كاركردهاي آن بسيار تعيين‌كننده است. طراحي الگوي مورد استفاده براي هر سازمان بايد بر اساس نيازها، ويژگيها و اهداف و نيز شناخت صنعت و محيط فعاليت آن باشد. نوع فناوريها و ابزارهاي مورد استفاده در سازمان از ديگر موارد قابل ملاحظه است. در جوامعي كه بسترهاي فيزيكي و فرهنگي مناسب وجود ندارد، مي‌توان از تجارت الكترونيك بين سازمانهاي تجاري يا مشتريان صنعتي شروع كرد و كم‌كم آن را در سطح مشتريان توسعه داد.
موضوعي كه بايد مورد توجه جدي قرار گيرد، جايگاه تجارت الكترونيك در چارچوب كلان راهبردي سازمان است. اين رويكرد در هر سطحي بايد همسو با راهبردهاي ديگر سطوح و هماهنگ با راهبردهاي هم‌عرض باشد. سناريوهاي متفاوتي براي استقرار نظام تجارت الكترونيك كارآمد در سازمانها توسط كسب و كارهاي حرفه‌اي و صاحب‌نظران مطرح شده است كه از جمله آنها مي‌توان به الگوي پنج مرحله‌اي اسكتيش اينترپرايز و پارسونز اشاره كرد. الگوي اسكتيش اينترپرايز شامل پنج مرحله: ترويج، اتصال، ورود، مبادله و يكپارچه‌سازي كسب و كار با بهره‌گيري از زيرساختها و ابزار الكترونيك مربوط است.

تسهيل در امور تجاري با فناوري اطلاعات

موضع كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در تسهيل امور تجاري مبين فعاليتها، فرايندها و رويه‌هايي است كه از فناوري مزبور براي تسهيل تعاملات تجاري بويژه در زمينه شناسايي و رديابي كالاها و محصولات، مستندسازي جريان تجاري و امنيت آن استفاده مي‌كند. در واقع از اين طريق، امور مربوط ساده‌تر و هماهنگتر خواهد شد و خودكارسازي رويه‌هاي اداري و تجاري به كارآمدي و اثربخشي مجموعه منجر خواهد شد.
امروزه تجارت بيش از 30 درصد از توليد ناخالص داخلي را در عرصه جهاني در بر مي‌گيرد و بر اساس برآوردها پيش‌بيني مي‌شود اين مقدار در سال 2020 به بيش از 50 درصد برسد. با توجه به اين حجم عظيم از تعاملات تجاري، بهره‌گيري بهينه از ابزارهاي مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات گريزناپذير است. طبق بررسيهاي آنكتاد در سال 2006، اتلاف زمان يكي از مهمترين موانع غير فيزيكي در تجارت است و هر روز صرفه‌جويي معادل نيم‌درصد تعرفه تجاري است و از طرف ديگر، هفت درصد تجارت بين‌المللي صرف هزينه اداري امور لجستيك مي‌شود. در سال 2002 نيز اسكاپ طي گزارشي اعلام كرد كه به‌طور كلي، هفت تا ده درصد از ارزش تجارت روزمره بين‌المللي صرف تشريفات اداري مي‌شود و هر معامله تجاري مشتمل بر 30 فعاليت، 40 سند و 200 عنصر اطلاعاتي است كه 60 درصد از آنها حداقل يك بار بازنويسي مي‌شوند.
فقدان شفافيت و دوباره‌كاري امور در تجارت سنتي باعث افزايش هزينه‌هاي عمومي بويژه در كشورهاي در حال توسعه مي‌شود. بر اساس بررسيهاي آنكتاد در سال 2006، مي‌توان با بهره‌گيري از نظامهاي مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات در تجارت بين‌المللي هر ساله بيش از 100 ميليارد دلار صرفه‌جويي كرد. در مجموع، سه عامل تصميم‌گيران، سياست‌گذاران و ذي‌نفعان را بر آن داشته است تا در امور تجاري از فناوري اطلاعات و ارتباطات استفاده كنند. اين سه عبارتند از: پيشرفتهاي فناوري، توسعه تجارت الكترونيك و دسترسي به روابط اقتصادي در گستره جهاني. دو عامل اول باعث كاهش چشمگير هزينه‌ها و افزايش بهره‌وري شده‌اند؛ در حالي كه عامل سوم افزايش سطح دسترسي و همنوايي بين بنگاههاي اقتصادي اقصي‌نقاط دنيا را مورد توجه قرار مي‌دهد.
وجود ذي‌نفعان مختلف در امور تجاري، تنوع و تعدد مقررات تجاري و الزامات اسنادي مربوط را به‌همراه دارد. در مارس 1998، شركت‌كنندگان در سمپوزيوم سازمان تجارت جهاني بر اهميت توجه به موارد زير تاكيد كردند:
_ داده‌ها و الزامات اسنادي فزاينده؛
_ فقدان شفافيت و استفاده از الزامات وارداتي و صادراتي مبهم؛
_ رويه‌هاي نامناسب و فقدان نظارتهاي مبتني بر مميزي و شيوه‌هاي ارزيابي مخاطرات؛
_ ميزان بالاي موارد غير مترقبه و فقدان خودكارسازي و استفاده معني‌دار از فناوري اطلاعات؛ و
_ فقدان نوسازي مناسبات و همكاري نامناسب گمرك و ديگر نهادهاي دولتي درگير در امور تجاري.
در كشورهاي توسعه‌يافته از فناوري اطلاعات براي تامين موارد مزبور استفاده قابل ملاحظه‌اي شده است، ليكن وضعيت بسياري از كشورهاي در حال توسعه در اين زمينه چندان مناسب نيست. در اين راستا، قبل از هر چيز بايد جايگاه فناوري اطلاعات را در دنياي تجاري نوين تبيين كرد و به اقدامات اصلاحي لازم مبادرت ورزيد. اين موضوع مستلزم توجه به سياستها و راهبردهاي كشورها در كل گستره فناوري اطلاعات و ارتباطات است. نبود يكپارچگي، مشكلات زيادي را در عرصه فعاليتهاي بخشهاي خصوصي و دولتي به‌بار خواهد آورد. الزامات مربوط به زيرساخت فناوري اطلاعات و ارتباطات و نيروي انساني درگير در تسهيل امور تجاري بايد در راهبرد ملي فناوري اطلاعات و ارتباطات انعكاس يابد و مسئوليتها در خصوص ايجاد ظرفيتهاي لازم و توسعه زيرساختها مشخص شود.
در بسياري از كشورهاي در حال توسعه، ايجاد نظامي جديد براي توسعه امور نوين تجاري معقولتر و ساده‌تر از بازسازي نظامهاي موجود است. دست‌يابي به فناوريهاي مربوط و منافع ناشي از آنها چندان ساده نيست و البته، مستلزم صرف هزينه قابل ملاحظه‌اي و تحمل محدوديتهاي مربوط است. با اين‌حال بايد توجه داشت كه اساسا چنين چيزي زمينه را براي بهره‌گيري آنها از فرصتهاي موجود و ممكن فراهم خواهد كرد و درآمدها و صرفه‌جوييها نيز در طولاني‌مدت به‌مراتب بيش از هزينه‌هاي صرف‌شده خواهد بود.
از جمله مواردي كه در به كارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات در امور تجاري مورد ملاحظه قرار مي‌گيرد، ايجاد نظام بدون كاغذ است كه مهمترين پرسش قابل طرح در اين زمينه نيز زمان مناسب براي شروع اقدامات جدي است. موفقيت در اين عرصه قبل از هر چيز بستگي به آن دارد كه نظام مبتني بر كاغذ سير تكاملي خود را طي كند، به‌نحو مناسبي جريان يابد و از قابليت تبديل آسان به نظام الكترونيك برخوردار باشد.

منبع: www.itanalyze.ir